Ritchie's Fabulae Faciles - A First Latin Reader
by John Kirtland, ed.
1  2  3     Next Part
Home - Random Browse




BY JOHN COPELAND KIRTLAND, Jr. Professor of Latin in The Phillips Exeter Academy



Some time ago a fellow-teacher brought the Fabulae Faciles to my notice, and I have since used two of them each year with my class of beginners in Latin with increasing appreciation. Indeed, I know nothing better to introduce the student into the reading of connected narrative, and to bridge the great gulf between the beginner's book of the prevailing type and the Latinity of Caesar or Nepos. They are adapted to this use not merely by reason of their simplicity and interest, but more particularly by the graduating of difficulties and the large use of Caesarian words and phrases to which Mr. Ritchie calls attention in his preface.

Doubtless many American teachers have become familiar with portions of the Fabulae, for they have been freely drawn upon in several Latin readers recently published in this country. I venture to hope that those who have made the acquaintance of the work in this way will welcome a complete edition.

In England the little book has had a large use. Its pedagogical excellencies are well summed up in a letter addressed to Mr. Ritchie by the Very Rev. E.C. Wickham, formerly Head-Master of Wellington College, the well-known editor of Horace:—

"It launches the student at once in ancient life. The old classical stories, simply told, seem to me much the best material for early Latin reading. They are abundantly interesting; they are taken for granted in the real literature of the language; and they can be told without starting the beginner on a wrong track by a barbarous mixture of ancient and modern ideas.

"It combines, if I may say so, very skilfully, the interest of a continuous story, with the gradual and progressive introduction of constructions and idioms. These seem to me to be introduced at the right moment, and to be played upon long enough to make them thoroughly familiar."

In revising Mr. Ritchie's book for the use of American schools it has seemed best to make extensive changes. Long vowels have been marked throughout, and the orthography of Latin words has been brought into conformity with our practice. Many liberties have been taken with the text itself, especially in the latter part, in the way of making it approximate more closely to our rather strict notions of the standards of model prose. A few words and uses of words not found in the prose writers of the republic have been retained, but nothing, it is hoped, that will seriously mislead the young student. I shall welcome any criticism that may lead to further changes in the text in future editions.

The notes are entirely new, and are intended for students who have but just finished the beginner's book or have not yet finished it. Some notes may appear at first sight unnecessary or unnecessarily hard, but the reason for their insertion should be evident when the student begins the reading of classical Latin, the difficulties of which will be less likely to appal the beginner if some of them have been already conquered. I believe it a mistake to postpone all treatment of the uses of the subjunctive, for instance, or of the constructions of indirect discourse until the study of Nepos or Caesar is begun. Besides, it is easier to neglect notes than to supply them, and the teacher who prefers to do the first reading without much attention to the more difficult constructions will only need to tell his students to disregard certain of my notes—or all of them.

There are no references to the grammars, but syntax has been given such treatment as seemed needed to supplement its treatment in the beginner's book. Teachers will therefore be able to postpone the use of a formal manual of grammar, if they so desire. Those who wish their classes to begin the reading of Latin at the earliest possible moment will find it feasible to use this book as soon as the inflections and the more elementary principles of syntax have been mastered.

In the vocabulary, the derivation or composition and the original meaning of words have been indicated wherever these seemed likely to prove helpful. Principal parts and genitives have been given in such a way as to prevent misunderstanding, and at the same time emphasize the composition of the verb or the suffix of the noun: for example, abscd, -cdere, -cd, -csus; aets, -ttis.

The lists of works of English literature and of art in which the myths are treated are only suggestive. Occasional readings from the one and exhibitions of representations of the other, either in the form of photographs or by the stereopticon, will not only stimulate interest in the Latin text but aid also in creating in the student a taste for literature and for art.

I planned at first to add some exercises for retranslation, but after careful consideration it has seemed not worth while. Most teachers will prefer not to base composition upon the Latin read at this stage, and those who wish to do so will find it an easy matter to prepare their own exercises, or can draw upon the copious exercises prepared by Mr. Ritchie and published separately under the title Imitative Exercises in Easy Latin Prose.

In the reading of proof I have had generous help from Dr. F.K. Ball of The Phillips Exeter Academy, Mr. J.C. Flood of St. Mark's School, and Mr. A.T. Dudley of Noble and Greenough's School, Boston. The proof-sheets have been used with the beginner's class in this Academy, and I have thus been able to profit by the criticism of my associate Mr. G.B. Rogers, and to test the work myself. The assistance of my wife has greatly lightened the labor of verifying the vocabulary.


EXETER, N.H., 7 March, 1903.







Hawthorne, A Wonder-Book: The Gorgon's Head. Kingsley, The Heroes: Perseus. Cox, Tales of Ancient Greece: Medusa, Danae, Perseus, Andromeda, Akrisios. Francillon, Gods and Heroes: The Adventures of Perseus. Kingsley, Andromeda. William Morris, The Earthly Paradise: The Doom of King Acrisius. Lewis Morris, The Epic of Hades: Andromeda. Dowden, Andromeda. Shelley, On the Medusa of Leonardo da Vinci. D. G. Rossetti, Aspecta Medusa.


Hawthorne, A Wonder-Book: The Three Golden Apples. Cox, Tales of Ancient Greece: The Toils of Herakles. Francillon, Gods and Heroes: The Hero of Heroes. William Morris, The Earthly Paradise: The Golden Apples. Lewis Morris, The Epic of Hades: Deianeira. Lang's translation of Theocritus, Idyls xxiv, xxv.


Apollonius of Rhodes, The Tale of the Argonauts, translated by Way. D.O.S. Lowell, Jason's Quest. Hawthorne, Tanglewood Tales: The Golden Fleece. Kingsley, The Heroes: The Argonauts. Cox, Tales of Ancient Greece: Phrixos and Helle, Medeia. Church, Heroes and Kings: The Story of the Ship Argo. Francillon, Gods and Heroes: The Golden Fleece. William Morris, The Life and Death of Jason. Bayard Taylor, Hylas. John Dyer, The Fleece. Lang's translation of Theocritus, several of the Idyls.


Homer, The Odyssey, translated by Bryant (verse), William Morris (verse), Palmer (prose), Butcher and Lang (prose). Lamb, The Adventures of Ulysses. Hawthorne, Tanglewood Tales: Circe's Palace. Cox, Tales of Ancient Greece: The Lotos-Eaters, Odysseus and Polyphemos, Odysseus and Kirk. Church, Stories from Homer: The Cyclops, The Island of Aeolus, Circ. Tennyson, The Lotos-Eaters. Matthew Arnold, The Strayed Reveler. Dobson, The Prayer of the Swine to Circe.


Burne-Jones, Perseus and the Graeae. Caravaggio, Head of Medusa. Leonardo da Vinci, Head of Medusa. Canova, Perseus. Benvenuto Cellini, Perseus, and Perseus saving Andromeda. Piero di Cosimo, Perseus and Andromeda. Charles Antoine Coypel, Perseus and Andromeda. Domenichino, Perseus and Andromeda. Rubens, Perseus and Andromeda. Giovanni da Bologna, Hercules and the Centaur. Bandinelli, Hercules and Cacus. Guido Reni, Dejanira and the Centaur Nessus. Canova, Hercules and Lichas. Sichel, Medea. Genelli, Jason and Medea capturing the Golden Fleece. Burne-Jones, Circe. L. Chalon, Circe and the Companions of Ulysses. Rivire, Circe and the Companions of Ulysses.

Photographs and lantern-slides of all the works mentioned above may be obtained of the Soule Art Company, Boston. The list might have been made much longer, but it seemed likely to prove most helpful if limited to works of which reproductions are so easily obtainable. For the treatment of the myths in ancient art, the teacher is referred to the numerous pertinent illustrations in Baumeister's Denkmler des klassischen Altertums, or the same editor's Bilder aus dem griechischen und rmischen Altertum fr Schler, the latter of which contains the cuts of the larger work, and is so cheap and so useful that it ought to lie on the desk of every teacher of Greek or Latin.


The Fabulae Faciles, or 'Easy Stories.' are four Greek myths retold in Latin, not by a Roman writer, however, but by an Englishman, who believed that they would afford interesting and pleasant reading for young folks who were just beginning the study of the Latin language. By myth is meant an imaginative tale that has been handed down by tradition from remote antiquity concerning supernatural beings and events. Such tales are common among all primitive peoples, and are by them accepted as true. They owe their origin to no single author, but grow up as the untutored imagination strives to explain to itself the operations of nature and the mysteries of life, or amuses itself with stories of the brave exploits of heroic ancestors.

The most beautiful and delightful of all myths are those that have come down to us in the remains of the literature and the art of ancient Greece and Rome; they are also the most important to us, for many of the great masterpieces of English literature and of modern art have been inspired by them and cannot be understood and appreciated by one ignorant of classical mythology.

Of this mythology the Fabulae Faciles give but a small part. If you wish to know more of the subject, you should read Gayley's The Classic Myths in English Literature, Guerber's Myths of Greece and Rome, or the books by Kingsiey, Cox, Church, and Francillon mentioned earlier.


Acrisius, an ancient king of Argos, had been warned by an oracle that he should perish by the hand of his grandson. On discovering, therefore, that his daughter Danae had given birth to a son, Acrisius endeavored to escape his fate by setting both mother and child adrift on the sea. They were saved, however, by the help of Jupiter; and Perseus, the child, grew up at the court of Polydectes, king of Seriphos, an island in the Aegean Sea. On reaching manhood, Perseus was sent by Polydectes to fetch the head of Medusa, one of the Gorgons. This dangerous task he accomplished with the help of Apollo and Minerva, and on his way home he rescued Andromeda, daughter of Cepheus, from a sea-monster. Perseus then married Andromeda, and lived some time in the country of Cepheus. At length he returned to Serphos, and turned Polydectes to stone by showing him the Gorgon's head; he then went to the court of Acrisius, who fled in terror at the news of his grandson's return. The oracle was duly fulfilled, for Acrisius was accidentally killed by a quoit thrown by Perseus.


Haec nrrantur pots d Perse. Perseus flius erat Iovis, mxim derum; avus ius Acrisius appellbtur. Acrisius volbat Perseum neptem suum necre; nam propter rculum puerum timbat. Comprehendit igitur Perseum adhc infantem, et cum mtre in arc lgne inclsit. Tum arcam ipsam in mare conicit. Dana, Perse mter, mgnopere territa est; tempests enim mgna mare turbbat. Perseus autem in sin mtris dormibat.


Iuppiter tamen haec omnia vdit, et flium suum servre cnstituit. Tranquillum igitur fcit mare, et arcam ad nsulam Serphum perdxit. Hius nsulae Polydects tum rx erat. Postquam arca ad ltus appulsa est, Dana in harn quitem capibat. Post breve tempus pisctre qudam reperta est, et ad domum rgis Polydectis adducta est. Ille mtrem et puerum bengn excpit, et is sdem ttam in fnibus sus dedit. Dana hc dnum libenter accpit, et pr tant benefici rg grtis git.


Perseus igitur mults anns ibi habitbat, et cum mtre su vtam betam agbat. At Polydects Danan mgnopere ambat, atque eam in mtrimnium dcere volbat. Hc tamen cnsilium Perse minim grtum erat. Polydects igitur Perseum dmittere cnstituit. Tum iuvenem ad s vocvit et haec dxit: "Turpe est hanc gnvam vtam agere; iam ddum t adulscns es. Qu sque hc manbis? Tempus est arma capere et virttem praestre. Hinc ab, et caput Medsae mihi refer."


Perseus ubi haec audvit, ex nsul discessit, et postquam ad continentem vnit, Medsam quaesvit. Di frstr quaerbat; namque ntram loc gnrbat. Tandem Apoll et Minerva viam dmnstrvrunt. Prmum ad Graes, sorrs Medsae, pervnit. Ab hs tlria et galeam magicam accpit. Apoll autem et Minerva falcem et speculum dedrunt. Tum postquam tlria pedibus induit, in era ascendit. Di per cra volbat; tandem tamen ad eum locum vnit ubi Medsa cum cters Gorgonibus habitbat. Gorgons autem mnstra erant speci horribil; capita enim erum anguibus omnn contcta erant. Mans etiam ex aere factae erant.


Rs difficillima erat caput Gorgonis abscdere; ius enim cnspect homines in saxum vertbantur. Propter hanc causam Minerva speculum Perse dederat. Ille igitur tergum vertit, et in speculum nspicibat; hc mod ad locum vnit ubi Medsa dormibat. Tum falce su caput ius n ct abscdit. Cterae Gorgons statim somn excittae sunt, et ubi rem vdrunt, r commtae sunt. Arma rapurunt, et Perseum occdere volbant. Ille autem dum fugit, galeam magicam induit; et ubi hc fcit, statim cnspect erum vsit.


Post haec Perseus in fns Aethiopum vnit. Ibi Cpheus qudam ill tempore rgnbat. Hc Neptnum, maris deum, lim offenderat; Neptnus autem mnstrum saevissimum mserat. Hc cottdi mar venibat et homins dvorbat. Ob hanc causam pavor anims omnium occupverat. Cpheus igitur rculum de Hammnis cnsuluit, atque de issus est fliam mnstr trdere. ius autem flia, nomine Andromeda, virg frmsissima erat. Cpheus ubi haec audvit, mgnum dolrem percpit. Volbat tamen cvs sus tant percul extrahere, atque ob eam causam imperta Hammnis facere cnstituit.


Tum rx diem certam dxit et omnia parvit. Ubi ea dis vnit, Andromeda ad ltus dducta est, et in cnspect omnium ad rpem adligta est. Omns ftum ius dplrbant, nec lacrims tenbant. At subit, dum mnstrum exspectant, Perseus accurrit; et ubi lacrims vdit, causam dolris quaerit. Ill rem ttam expnunt et puellam dmnstrant. Dum haec geruntur, fremitus terribilis audtur; simul mnstrum horribil speci procul cnspicitur. ius cnspectus timrem mximum omnibus inicit. Mnstrum mgn celeritte ad ltus contendit, iamque ad locum appropinqubat ubi puella stbat.


At Perseus ubi haec vdit, gladium suum dxit, et postquam tlria induit, in era subltus est. Tum dsuper in mnstrum impetum subit fcit, et gladi su collum ius graviter vulnervit. Mnstrum ubi snsit vulnus, fremitum horribilem didit, et sine mor ttum corpus in aquam mersit. Perseus dum circum ltus volat, reditum ius exspectbat. Mare autem intere undique sanguine nficitur. Post breve tempus blua rrsus caput sustulit; mox tamen Perse ct gravire vulnerta est. Tum iterum s in unds mersit, neque poste vsa est.


Perseus postquam ad ltus dscendit, prmum tlria exuit; tum ad rpem vnit ubi Andromeda vincta erat. Ea autem omnem spem saltis dposuerat, et ubi Perseus adiit, terrre paene exanimta erat. Ille vncula statim solvit, et puellam patr reddidit. Cpheus ob hanc rem mxim gaudi adfectus est. Meritam grtiam pr tant benefici Perse rettulit; praetere Andromedam ipsam e in mtrimnium dedit. Ille libenter hc dnum accpit et puellam dxit. Paucs anns cum uxre su in e regine habitbat, et in mgn honre erat apud omns Aethiops. Mgnopere tamen mtrem suam rrsus vidre cupibat. Tandem igitur cum uxre su rgn Cphe discessit.


Postquam Perseus ad nsulam nvem appulit, s ad locum contulit ubi mter lim habitverat, sed domum invnit vacuam et omnn dsertam. Trs dis per ttam nsulam mtrem quaerbat; tandem quart di ad templum Dinae pervnit. Hc Dana refgerat, quod Polydectem timbat. Perseus ubi haec cgnvit, r mgn commtus est; ad rgiam Polydectis sine mor contendit, et ubi e vnit, statim in trium inrpit. Polydects mgn timre adfectus est et fugere volbat. Dum tamen ille fugit, Perseus caput Medsae mnstrvit; ille autem simul atque hc vdit, in saxum versus est.


Post haec Perseus cum uxre su ad urbem Acris rediit. Ille autem ubi Perseum vdit, mgn terrre adfectus est; nam propter rculum istud neptem suum adhc timbat. In Thessaliam igitur ad urbem Lrsam statim refgit, frstr tamen; neque enim ftum suum vtvit. Post paucs anns rx Lrsae lds mgns fcit; nntis in omns parts dmserat et diem dxerat. Mult ex omnibus urbibus Graeciae ad lds convnrunt. Ipse Perseus inter alis certmen discrum iniit. At dum discum conicit, avum suum cs occdit; Acrisius enim inter specttrs ius certminis forte stbat.


Hercules, a Greek hero celebrated for his great strength, was pursued throughout his life by the hatred of Juno. While yet an infant, he strangled some serpents sent by the goddess to destroy him. During his boyhood and youth he performed various marvelous feats of strength, and on reaching manhood succeeded in delivering the Thebans from the oppression of the Minae. In a fit of madness sent upon him by Juno, he slew his own children; and on consulting the Delphic oracle as to how he should cleanse himself from this crime, he was ordered to submit himself for twelve years to Eurystheus, king of Tiryns, and to perform whatever tasks were appointed him. Hercules obeyed the oracle, and during the twelve years of his servitude accomplished twelve extraordinary feats known as the Labors of Hercules. His death was caused unintentionally by his wife Dejanira. Hercules had shot with his poisoned arrows a centaur named Nessus, who had insulted Dejanira. Nessus, before he died, gave some of his blood to Dejanira, and told her it would act as a charm to secure her husband's love. Some time after, Dejanira wishing to try the charm soaked one of her husband's garments in the blood, not knowing that it was poisoned. Hercules put on the robe, and after suffering terrible torments died, or was carried off by his father Jupiter.


Herculs, Alcmnae flius, lim in Graeci habitbat. Hc omnium hominum validissimus fuisse dcitur. At In, rgna derum, Alcmnam derat et Herculem adhc nfantem necre voluit. Msit igitur dus serpents saevissims; hae medi nocte in cubiculum Alcmnae vnrunt, ubi Herculs cum frtre su dormibat. Nec tamen in cns, sed in sct mgn cubbant. Serpents iam appropinquverant et sctum movbant; itaque puer somn excitt sunt.


phicls, frter Herculis, mgn vce exclmvit; sed Herculs ipse, fortissimus puer, haudququam territus est. Parvs manibus serpents statim prehendit, et colla erum mgn v compressit. Tl mod serpents puer interfectae sunt. Alcmna autem, mter puerrum, clmrem audverat, et martum suum somn excitverat. Ille lmen accendit et gladium suum rapuit; tum ad puers properbat, sed ubi ad locum vnit, rem mram vdit, Herculs enim rdbat et serpents mortus mnstrbat.


Herculs puer corpus suum dligenter exercbat; mgnam partem di in palaestr cnsmbat; didicit etiam arcum intendere et tla conicere. Hs exercittinibus vrs ius cnfrmtae sunt. In msic etiam Lin centaur rudibtur (centaur autem equ erant sed caput hominis habbant); huic tamen art minus dligenter studbat. Hc Linus Herculem lim obirgbat, quod nn studisus erat; tum puer rtus citharam subit rapuit, et omnibus vribus caput magistr nflcis percussit. Ille ct prstrtus est, et paul post vt excessit, neque quisquam poste id officium suscipere voluit.


D Hercule haec etiam inter alia nrrantur. lim dum iter facit, in fns Aegyptirum vnit. Ibi rx qudam, nmine Bsris, ill tempore rgnbat; hc autem vir crdlissimus homins immolre cnsuverat. Herculem igitur corripuit et in vincula conicit. Tum nntis dmsit et diem sacrifici dxit. Mox ea dis appetbat, et omnia rte parta sunt. Mans Herculis catns ferres vinctae sunt, et mola salsa in caput ius nspersa est. Ms enim erat apud antqus salem et fr capitibus victimrum impnere. Iam victima ad ram stbat; iam sacerds cultrum smpserat. Subit tamen Herculs mgn cnt vincula perrpit; tum ct sacerdtem prstrvit; alter rgem ipsum occdit.


Herculs iam adulscns Thbs habitbat. Rx Thbrum, vir gnvus, Cren appellbtur. Minyae, gns bellicsissima, Thbns fnitim erant. Lgt autem Minys ad Thbns quotanns mittbantur; h Thbs venibant et centum bovs postulbant. Thbn enim lim Minys supert erant; tribta igitur rg Minyrum quotanns pendbant. At Herculs cvs sus hc stpendi lberre cnstituit; lgts igitur comprehendit, atque aurs erum abscdit. Lgt autem apud omns gents snct habentur.


Ergnus, rx Minyrum, ob haec vehementer rtus statim cum omnibus cpis in fns Thbnrum contendit. Cren adventum ius per explrtrs cgnvit. Ipse tamen pgnre nluit, nam mgn timre adfectus erat; Thbn igitur Herculem impertrem crevrunt. Ille nntis in omns parts dmsit, et cpis cogit; tum proxim di cum mgn exercit profectus est. Locum idneum dlgit et aciem nstrxit. Tum Thbn superire loc impetum in hosts fcrunt. Ill autem impetum sustinre nn poturunt; itaque acis hostium pulsa est atque in fugam conversa.


Post hc proelium Herculs cpis sus ad urbem redxit. Omns Thbn propter victriam mxim gaudbant; Cren autem mgns honribus Herculem decorvit, atque fliam suam e in mtrimnium dedit. Herculs cum uxre su betam vtam agbat; sed post paucs anns subit in furrem incidit, atque lbers sus ipse su man occdit. Post breve tempus ad snittem reductus est, et propter hc facinus mgn dolre adfectus est; mox ex urbe effgit et in silvs s recpit. Nlbant enim cvs sermnem cum e habre.


Herculs tantum scelus expire mgnopere cupibat. Cnstituit igitur ad rculum Delphicum re; hc enim rculum erat omnium celeberrimum. Ibi templum erat Apollinis plrims dns rntum. Hc in templ sedbat fmina quaedam, nmine Pthia et cnsilium dabat is qu ad rculum venibant. Haec autem fmina ab ips Apolline docbtur, et volunttem de hominibus nntibat. Herculs igitur, qu Apollinem praecipu colbat, hc vnit. Tum rem ttam exposuit, neque scelus clvit.


Ubi Herculs fnem fcit, Pthia prm tacbat; tandem tamen iussit eum ad urbem Tryntha re, et Eurysthe rgis omnia imperta facere. Herculs ubi haec audvit, ad urbem illam contendit, et Eurysthe rg s in servittem trdidit. Duodecim anns crdlissim Eurysthe servibat, et duodecim labrs, qus ille imperverat, cnfcit; hc enim n mod tantum scelus expir potuit. D hs labribus plrima pots scrpta sunt. Multa tamen quae potae nrrant vix crdibilia sunt.


Prmum ab Eurysthe issus est Herculs lenem occdere qu ill tempore vallem Nemeaeam reddbat nfstam. In silvs igitur in quibus le habitbat statim s contulit. Mox feram vdit, et arcum, quem scum attulerat, intendit; ius tamen pellem, quae dnsissima erat, tricere nn potuit. Tum clv mgn quam semper gerbat lenem percussit, frstr tamen; neque enim hc mod eum occdere potuit. Tum dmum collum mnstr bracchis sus complexus est et faucs ius omnibus vribus compressit. Hc mod le brev tempore exanimtus est; nlla enim resprand facults e dabtur. Tum Herculs cadver ad oppidum in umers rettulit; et pellem, quam dtrxerat, poste pr veste gerbat. Omns autem qu eam reginem incolbant, ubi fmam d morte lenis accprunt, vehementer gaudbant et Herculem mgn honre habbant.


Paul post issus est ab Eurysthe Hydram necre. Hc autem mnstrum erat cui novem erant capita. Herculs igitur cum amc Iol profectus est ad paldem Lernaeam, in qu Hydra habitbat. Mox mnstrum invnit, et quamquam rs erat mgn percul, collum ius sinistr prehendit. Tum dextr capita novem abscdere coepit; quotins tamen hc fcerat, nova capita exoribantur. Di frstr labrbat; tandem hc cnt dstitit. Deinde arbors succdere et gnem accendere cnstituit. Hc celeriter fcit, et postquam lgna gnem comprehendrunt, face rdente colla adssit, unde capita exoribantur. Nec tamen sine mgn labre haec fcit; vnit enim auxili Hydrae cancer ingns, qu, dum Herculs capita abscdit, crra ius mordbat. Postquam mnstrum tl mod interfcit, sagitts sus sanguine ius imbuit, itaque mortifers reddidit.


Postquam Eurysthe caeds Hydrae nntita est, mgnus timor animum ius occupvit. Iussit igitur Herculem cervum quendam ad s referre; nluit enim virum tantae audciae in urbe retinre. Hc autem cervus, cius cornua aurea fuisse trduntur, incrdibil fuit celeritte. Herculs igitur prm vestgis eum in silv persequbtur; deinde ubi cervum ipsum vdit, omnibus vribus currere coepit. sque ad vesperum currbat, neque nocturnum tempus sibi ad quitem relinqubat, frstr tamen; nll enim mod cervum cnsequ poterat. Tandem postquam ttum annum cucurrerat (ita trditur), cervum curs exanimtum cpit, et vvum ad Eurystheum rettulit.


Tum vr issus est Herculs aprum quendam capere qu ill tempore agrs Erymanthis vstbat et incols hius reginis mgnopere terrbat. Herculs rem suscpit et in Arcadiam profectus est. Postquam in silvam paulum prgressus est, apr occurrit. Ille autem simul atque Herculem vdit, statim refgit; et timre perterritus in altam fossam s pricit. Herculs igitur laqueum quem attulerat inicit, et summ cum difficultte aprum foss extrxit. Ille ets fortiter repgnbat, nll mod s lberre potuit; et ab Hercule ad Eurystheum vvus reltus est.


D quart labre, quem supr nrrvimus, haec etiam trduntur. Herculs dum iter in Arcadiam facit, ad eam reginem vnit quam centaur incolbant. Cum nox iam appeteret, ad spluncam dvertit in qu centaurus qudam, nmine Pholus, habitbat.

Ille Herculem bengn excpit et cnam parvit. At Herculs postquam cnvit, vnum Phol postulvit. Erat autem in splunc mgna amphora vn optim replta, quam centaur ibi dposuerant. Pholus igitur hc vnum dare nlbat, quod reliqus centaurs timbat; nllum tamen vnum praeter hc in splunc habbat. "Hc vnum," inquit, "mihi commissum est. S igitur hc dab, centaur m interficient." Herculs tamen eum inrsit, et ipse pculum vn d amphor hausit.


Simul atque amphora aperta est, odor icundissimus undique diffsus est; vnum enim suvissimum erat. Centaur ntum odrem snsrunt et omns ad locum convnrunt.

Ubi ad spluncam pervnrunt, mgnopere rt erant quod Herculem bibentem vdrunt. Tum arma rapurunt et Pholum interficere volbant. Herculs tamen in adit spluncae cnstitit et impetum erum fortissim sustinbat. Facs rdents in es conicit; mults etiam sagitts sus vulnervit. Hae autem sagittae eaedem erant quae sanguine Hydrae lim imbtae erant. Omns igitur qus ille sagitts vulnerverat venn statim absmpt sunt; reliqu autem ubi hc vdrunt, terga vertrunt et fug saltem petirunt.


Postquam reliqu fgrunt, Pholus ex splunc gressus est, et corpora spectbat erum qu sagitts interfect erant. Mgnopere autem mrtus est quod tam lev vulnere exanimt erant, et causam ius re quaerbat. Adiit igitur locum ubi cadver ciusdam centaur iacbat, et sagittam vulnere trxit. Haec tamen sve cs sve cnsili derum manibus ius lapsa est, et pedem leviter vulnervit. Ille extempl dolrem gravem per omnia membra snsit, et post breve tempus v venn exanimtus est. Mox Herculs, qu reliqus centaurs sectus erat, ad spluncam rediit, et mgn cum dolre Pholum mortuum vdit. Mults cum lacrims corpus amc ad sepultram dedit; tum, postquam alterum pculum vn exhausit, somn s dedit.


Deinde Eurystheus Hercul hunc labrem gravirem imposuit. Augs qudam, qu ill tempore rgnum in lide obtinbat, tria mlia boum habbat. H in stabul ingentis mgnitdinis incldbantur. Stabulum autem inluvi ac squlre erat obsitum, neque enim ad hc tempus umquam prgtum erat. Hc Herculs intr spatium nus di prgre issus est. Ille, ets rs erat multae operae, negtium suscpit. Prmum mgn labre fossam duodvgint pedum dxit, per quam flminis aquam d montibus ad mrum stabul perdxit. Tum postquam mrum perrpit, aquam in stabulum immsit et tl mod contr opninem omnium opus cnfcit.


Post paucs dis Herculs ad oppidum Stymphlum iter fcit; imperverat enim e Eurystheus ut avs Stymphlids necret. Hae avs rstra anea habbant et carne hominum vscbantur. Ille postquam ad locum pervnit, lacum vdit; in hc autem lac, qu nn procul erat ab oppid, avs habitbant. Nlla tamen dabtur appropinquand facults; lacus enim nn ex aqu sed lm cnstitit. Herculs igitur neque pedibus neque lintre prgred potuit.

Ille cum mgnam partem di frstr cnsmpsisset, hc cnt dstitit et ad Volcnum s contulit, ut auxilium ab e peteret. Volcnus (qu ab fabrs mxim colbtur) crepundia quae ipse ex aere fabrictus erat Hercul dedit. Hs Herculs tam crem crepitum fcit ut avs perterritae volrent. Ille autem, dum volant, mgnum numerum erum sagitts trnsfxit.


Tum Eurystheus Hercul impervit ut taurum quendam fercissimum ex nsul Crt vvum referret. Ille igitur nvem cnscendit, et cum ventus idneus esset, statim solvit. Cum tamen nsulae iam appropinquret, tanta tempests subit coorta est ut nvis cursum tenre nn posset. Tantus autem timor anims nautrum occupvit ut paene omnem spem saltis dpnerent. Herculs tamen, ets nvigand impertus erat, haudququam territus est.

Post breve tempus summa tranquillits cnsecta est, et nautae, qu s ex timre iam recperant, nvem incolumem ad terram appulrunt. Herculs nv gressus est, et cum ad rgem Crtae vnisset, causam veniend docuit. Deinde, postquam omnia parta sunt, ad eam reginem contendit quam taurus vstbat. Mox taurum vdit, et quamquam rs erat mgn percul, cornua ius prehendit. Tum, cum ingent labre mnstrum ad nvem trxisset, cum praed in Graeciam rediit.


Postquam ex nsul Crt rediit, Herculs ab Eurysthe in Thrciam missus est, ut equs Diomdis redceret. H equ carne hominum vscbantur; Diomds autem, vir crdlissimus, ills obicibat peregrns omns qu in eam reginem vnerant. Herculs igitur mgn celeritte in Thrciam contendit et ab Diomde postulvit ut equ sibi trderentur. Cum tamen ille hc facere nllet, Herculs r commtus rgem interfcit et cadver ius equs obic iussit.

Ita mra rrum commtti facta est; is enim qu ante mults cum crucit necverat ipse edem supplici nectus est. Cum haec nntita essent, omns qu eam reginem incolbant mxim laetiti adfect sunt et Hercul meritam grtiam referbant. Nn modo mxims honribus et praemis eum decorvrunt sed rbant etiam ut rgnum ipse susciperet. Ille tamen hc facere nlbat, et cum ad mare rediisset, nvem occupvit. Ubi omnia ad nvigandum parta sunt, equs in nv conlocvit; deinde, cum idneam tempesttem nactus esset, sine mor port solvit, et paul post equs in ltus Argolicum exposuit.


Gns Amzonum dcitur omnn ex mulieribus cnstitisse. Hae summam scientiam re mlitris habbant, et tantam virttem adhibbant ut cum virs proelium committere audrent. Hippolyt, Amzonum rgna, balteum habuit celeberrimum quem Mrs e dederat. Admta autem, Eurysthe flia, fmam d hc balte accperat et eum possidre vehementer cupibat. Eurystheus igitur Hercul mandvit ut cpis cgeret et bellum Amzonibus nferret. Ille nntis in omns parts dmsit, et cum mgna multitd convnisset, es dlgit qu mximum sum in r mlitr habbant.


Hs virs Herculs persusit, postquam causam itineris exposuit, ut scum iter facerent. Tum cum is quibus persuserat nvem cnscendit, et cum ventus idneus esset, post paucs dis ad stium flminis Thermdontis appulit. Postquam in fns Amzonum vnit, nntium ad Hippolytam msit, qu causam veniend docret et balteum psceret. Ipsa Hippolyt balteum trdere volbat, quod d Herculis virtte fmam accperat; reliquae tamen Amzons e persusrunt ut negret. At Herculs, cum haec nntita essent, bell fortnam temptre cnstituit.

Proxim igitur di cum cpis dxisset, locum idneum dlgit et hosts ad pgnam vocvit. Amzons quoque cpis sus ex castrs dxrunt et nn mgn intervll ab Hercule aciem nstrxrunt.


Pals erat nn mgna inter duo exercits; neutr tamen initium trnseund facere volbant. Tandem Herculs sgnum dedit, et ubi paldem trnsiit, proelium commsit.

Amzons impetum virrum fortissim sustinurunt, et contr opninem omnium tantam virttem praestitrunt ut mults erum occderint, mults etiam in fugam conicerint. Vir enim nov genere pgnae perturbbantur nec mgnam virttem praestbant. Herculs autem cum haec vidret, d sus fortns dsprre coepit. Mlits igitur vehementer cohorttus est ut prstinae virttis memoriam retinrent neu tantum ddecus admitterent, hostiumque impetum fortiter sustinrent; quibus verbs anims omnium ita rxit ut mult etiam qu vulneribus cnfect essent proelium sine mor redintegrrent.


Di et criter pgntum est; tandem tamen ad slis occsum tanta commtti rrum facta est ut muliers terga verterent et fug saltem peterent. Multae autem vulneribus dfessae dum fugiunt captae sunt, in qu numer ipsa erat Hippolyt. Herculs summam clmentiam praestitit, et postquam balteum accpit, lberttem omnibus captvs dedit. Tum vr socis ad mare redxit, et quod nn multum aesttis supererat, in Graeciam proficsc mtrvit. Nvem igitur cnscendit, et tempesttem idneam nactus statim solvit; antequam tamen in Graeciam pervnit, ad urbem Triam nvem appellere cnstituit, frmentum enim quod scum habbat iam dficere coeperat.


Lomedn qudam ill tempore rgnum Triae obtinbat. Ad hunc Neptnus et Apoll ann superire vnerant, et cum Tria nndum moenia habret, ad hc opus auxilium obtulerant. Postquam tamen hrum auxili moenia cnfecta sunt, nlbat Lomedn praemium quod prposuerat persolvere.

Neptnus igitur et Apoll ob hanc causam rt mnstrum quoddam msrunt speci horribil, quod cottdi mar venibat et homines pecudsque vorbat. Trin autem timre perterrit in urbe continbantur, et pecora omnia ex agrs intr mrs compulerant. Lomedn hs rbus commtus rculum cnsuluit, ac deus e praecpit ut filiam Hsionem mnstr obiceret.


Lomedn, cum hc respnsum renntitum esset, mgnum dolrem percpit; sed tamen, ut cvs sus tant percul lberret, rcul prre cnstituit et diem sacrifici dxit. Sed sve cs sve cnsili derum Herculs tempore opportnissim Triam attigit; ips enim temporis punct qu puella catns vincta ad ltus ddcbtur ille nvem appulit. Herculs nv gressus d rbus quae gerbantur certior factus est; tum r commtus ad rgem s contulit et auxilium suum obtulit. Cum rx libenter e concessisset ut, s posset, puellam lberret, Herculs mnstrum interfcit; et puellam, quae iam omnem spem saltis dposuerat, incolumem ad patrem redxit. Lomedn mgn cum gaudi fliam suam accpit, et Hercul pr tant benefici meritam grtiam rettulit.


Tum vr missus est Herculs ad nsulam Erytham, ut bovs Gryonis arcesseret. Rs erat summae difficulttis, quod bovs qudam Eurytine et cane bicipite custdibantur. Ipse autem Gryn speciem horribilem praebbat; tria enim corpora inter s conincta habbat. Herculs tamen ets intellegbat quantum perculum esset, negtium suscpit; ac postquam per mults terrs iter fcit, ad eam partem Libyae pervnit quae Eurpae proxima est. Ibi in utrque ltore fret quod Eurpam Liby dvidit columns cnstituit, quae poste Herculis Columnae appellbantur.


Dum hc mortur, Herculs mgnum incommodum ex calre slis accipibat; tandem igitur r commtus arcum suum intendit et slem sagitts petiit. Sl tamen audciam vir tantum admrtus est ut lintrem auream e dederit. Herculs hc dnum libentissim accpit, nllam enim nvem in hs reginibus invenre potuerat. Tum lintrem ddxit, et ventum nactus idneum post breve tempus ad nsulam pervnit. Ubi ex incols cgnvit qu in loc bovs essent, in eam partem statim profectus est et rge Gryone postulvit ut bovs sibi trderentur. Cum tamen ille hc facere nllet, Herculs et rgem ipsum et Eurytinem, qu erat ingent mgnitdine corporis, interfcit.


Tum Herculs bovs per Hispniam et Liguriam compellere cnstituit; postquam igitur omnia parta sunt, bovs ex nsul ad continentem trnsportvit. Ligurs autem, gns bellicsissima, dum ille per fns erum iter facit, mgns cpis cogrunt atque eum longius prgred prohibbant. Herculs mgnam difficulttem habbat, barbar enim in locs superiribus cnstiterant et saxa tlaque in eum conicibant. Ille quidem paene omnem spem saltis dposuerat, sed tempore opportnissim Iuppiter imbrem lapidum ingentium cael dmsit. H tant v cecidrunt ut mgnum numerum Ligurum occderint; ipse tamen Herculs (ut in tlibus rbus accidere cnsuvit) nihil incommod cpit.


Postquam Ligurs hc mod supert sunt, Herculs quam celerrim prgressus est et post paucs dis ad Alps pervnit. Necesse erat hs trnsre, ut in taliam bovs ageret; rs tamen summae erat difficulttis. H enim monts, qu lterirem citerire Galli dvidunt, nive perenn sunt tct; quam ob causam neque frmentum neque pbulum in hs reginibus invenr potest. Herculs igitur antequam ascendere coepit, mgnam cpiam frment et pbul comparvit et hc commet bovs onervit. Postquam in hs rbus trs dis cnsmpserat, quart di profectus est, et contr omnium opninem bovs incolums in taliam trdxit.


Brev tempore ad flmen Tiberim vnit. Tum tamen nlla erat urbs in e loc, Rma enim nndum condita erat. Herculs itinere fessus cnstituit ibi paucs dis morr, ut s ex labribus recreret. Haud procul valle ubi bovs pscbantur splunca erat, in qu Ccus, horribile mnstrum, tum habitbat. Hc speciem terribilem praebbat, nn modo quod ingent mgnitdine corporis erat, sed quod gnem ex re exsprbat. Ccus autem d advent Herculis fmam accperat; noct igitur vnit, et dum Herculs dormit, quattuor pulcherrimrum boum abripuit. Hs cauds in spluncam trxit, n Herculs vestgis cgnscere posset qu in loc clt essent.


Poster di simul atque somn excittus est, Herculs frtum animadvertit et bovs misss omnibus locs quaerbat. Hs tamen nsquam reperre poterat, nn modo quod loc ntram gnrbat, sed quod vestgis falss dceptus est. Tandem cum mgnam partem di frstr cnsmpsisset, cum reliqus bbus prgred cnstituit. At dum proficsc parat, nus bbus qus scum habuit mgre coepit. Subit i qu in splunc incls erant mgtum reddidrunt, et hc mod Herculem certirem fcrunt qu in loc clt essent. Ille vehementer rtus ad spluncam quam celerrim s contulit, ut praedam reciperet. At Ccus saxum ingns ita dicerat ut aditus spluncae omnn obstruertur.


Herculs cum nllum alium introitum reperre posset, hc saxum movre cntus est, sed propter ius mgnitdinem rs erat difficillima. Di frstr labrbat neque quicquam efficere poterat; tandem tamen mgn cnt saxum mvit et spluncam patefcit. Ibi misss bovs mgn cum gaudi cnspxit; sed Ccum ipsum vix cernere potuit, quod splunca replta erat fm quem ille mre su vombat. Herculs insitt speci turbtus breve tempus haesitbat; mox tamen in spluncam inrpit et collum mnstr bracchis complexus est. Ille ets multum repgnvit, nll mod s lberre potuit, et cum nlla facults resprand dartur, mox exanimtus est.


Eurystheus postquam bovs Gryonis accpit, labrem ndecimum Hercul imposuit, gravirem quam qus supr nrrvimus. Mandvit enim e ut aurea pma ex hort Hesperidum auferret. Hesperids autem nymphae erant quaedam frm praestantissim, quae in terr longinqu habitbant, et quibus aurea quaedam pma Inne commissa erant. Mult homins aur cupiditte induct haec pma auferre iam ante cnt erant. Rs tamen difficillima erat, namque hortus in qu pma erant mr ingent undique circumdatus erat; praetere drac qudam cui centum erant capita portam hort dligenter custdibat. Opus igitur quod Eurystheus Hercul imperverat erat summae difficulttis, nn modo ob causs qus memorvimus, sed etiam quod Herculs omnn gnrbat qu in loc hortus ille situs esset.


Herculs quamquam quitem vehementer cupibat, tamen Eurysthe prre cnstituit, et simul ac issa ius accpit, proficsc mtrvit. mults merctribus quaesverat qu in loc Hesperids habitrent, nihil tamen certum reperre potuerat. Frstr per mults terrs iter fcit et multa percula subiit; tandem, cum in hs itineribus ttum annum cnsmpsisset, ad extrmam partem orbis terrrum, quae proxima est cean, pervnit. Hc stbat vir qudam, nomine Atls, ingent mgnitdine corporis, qu caelum (ita trditum est) umers sus sustinbat, n in terram dcideret. Herculs tants vrs mgnopere mrtus statim in conloquium cum Atlante vnit, et cum causam itineris docuisset, auxilium ab e petiit.


Atls autem Hercul mxim prdesse potuit; ille enim cum ipse esset pater Hesperidum, cert scvit qu in loc esset hortus. Postquam igitur audvit quam ob causam Herculs vnisset, "Ipse," inquit, "ad hortum b et flibus mes persudb ut pma su sponte trdant." Herculs cum haec audret, mgnopere gvsus est; vim enim adhibre nluit, s rs aliter fier posset. Cnstituit igitur obltum auxilium accipere. Atls tamen postulvit ut, dum ipse abesset, Herculs caelum umers sustinret. Hc autem negtium Herculs libenter suscpit, et quamquam rs erat summ labris, ttum pondus cael continus complrs dis slus sustinbat.


Atls intere abierat et ad hortum Hesperidum, qu pauca mlia passuum aberat, s quam celerrim contulerat. E cum vnisset, causam veniend exposuit et flis sus vehementer horttus est ut pma trderent. Illae di haerbant; nlbant enim hc facere, quod ab ips Inne (ita ut ante dictum est) hc mnus accpissent. Atls tamen aliquand is persusit ut sibi prrent, et pma ad Herculem rettulit. Herculs intere cum plrs dis exspectvisset neque llam fmam d redit Atlantis accpisset, hc mor graviter commtus est. Tandem qunt di Atlantem vdit redeuntem, et mox mgn cum gaudi pma accpit; tum, postquam grtis pr tant benefici git, ad Graeciam proficsc mtrvit.


Postquam aurea pma ad Eurystheum relta sunt, nus modo relinqubtur duodecim labribus qus Pthia Hercul praecperat. Eurystheus autem cum Herculem mgnopere timret, eum in aliquem locum mittere volbat unde numquam redre posset. Negtium igitur e dedit ut canem Cerberum ex Orc in lcem traheret. Hc opus omnium difficillimum erat, nm enim umquam ex Orc redierat. Praetere Cerberus iste mnstrum erat horribil speci, cui tria erant capita serpentibus saevs cincta. Antequam tamen d hc labre nrrmus, nn alinum vidtur, quoniam d Orc mentinem fcimus, pauca d e regine prpnere.


D Orc, qu dem Hds appellbtur, haec trduntur. Ut quisque d vt dcesserat, mns ius ad Orcum, sdem morturum, de Mercuri ddcbantur. Hius reginis, quae sub terr fuisse dcitur, rx erat Plt, cui uxor erat Prserpina, Iovis et Cereris flia. Mns igitur Mercuri dduct prmum ad rpam venibant Stygis flminis, qu rgnum Pltnis contintur. Hc trnsre necesse erat antequam in Orcum venre possent. Cum tamen in hc flmine nllus pns factus esset, mns trnsvehbantur Charonte qudam, qu cum parv scaph ad rpam exspectbat. Charn pr hc offici mercdem postulbat, neque quemquam, nisi hc praemium prius dedisset, trnsvehere volbat. Quam ob causam ms erat apud antqus nummum in re mortu pnere e cnsili, ut cum ad Stygem vnisset, pretium triects solvere posset. I autem qu post mortem in terr nn sepult erant Stygem trnsre nn poturunt, sed in rp per centum anns errre coct sunt; tum dmum Orcum intrre licuit.


Ut autem mns Stygem hc mod trnsierant, ad alterum venibant flmen, quod Lth appellbtur. Ex hc flmine aquam bibere cgbantur; quod cum fcissent, rs omns in vt gests memori dpnbant. Dnique ad sdem ipsus Pltnis venibant, cius introitus cane Cerber custdibtur. Ibi Plt nigr vestt indtus cum uxre Prserpin in soli sedbat. Stbant etiam nn procul ab e loc tria alia solia, in quibus sedbant Mns, Rhadamanthus, Aeacusque, idics apud nfers. H mortus is dcbant et praemia poensque cnstitubant. Bon enim in Camps lysis, sdem betrum, venibant; improb autem in Tartarum mittbantur ac mults et varis supplicis ibi excrucibantur.


Herculs postquam imperia Eurysthe accpit, in Lacniam ad Taenarum statim s contulit; ibi enim splunca erat ingent mgnitdine, per quam, ut trdbtur, homins ad Orcum dscendbant. E cum vnisset, ex incols quaesvit qu in loc splunca illa sita esset; quod cum cgnvisset, sine mor dscendere cnstituit. Nec tamen slus hc iter facibat, Mercurius enim et Minerva s e socis adinxerant. Ubi ad rpam Stygis vnit, Herculs scapham Charontis cnscendit, ut ad lterirem rpam trnsret. Cum tamen Herculs vir esset ingent mgnitdine corporis, Charn solvere nlbat; mgnopere enim verbtur n scapha sua tant pondere onerta in medi flmine mergertur. Tandem tamen mins Herculis territus Charn scapham solvit, et eum incolumem ad lterirem rpam perdxit.


Postquam flmen Stygem hc mod trnsiit, Herculs in sdem ipsus Pltnis vnit; et postquam causam veniend docuit, ab e petvit ut Cerberum auferre sibi licret. Plt, qu d Hercule fmam accperat, eum bengn excpit, et faculttem quam ille petbat libenter dedit. Postulvit tamen ut Herculs ipse, cum imperta Eurysthe fcisset, Cerberum in Orcum rrsus redceret. Herculs hc pollicitus est, et Cerberum, quem nn sine mgn percul manibus prehenderat, summ cum labre ex Orc in lcem et ad urbem Eurysthe trxit. E cum vnisset, tantus timor animum Eurysthe occupvit ut ex tri statim refgerit; cum autem paulum s ex timre recpisset, mults cum lacrims obsecrvit Herculem ut mnstrum sine mor in Orcum redceret. Sc contr omnium opninem duodecim ill labrs qus Pthia praecperat intr duodecim anns cnfect sunt; quae cum ita essent, Herculs servitte tandem lbertus mgn cum gaudi Thbs rediit.


Poste Herculs multa alia praeclra perfcit, quae nunc perscrbere longum est. Tandem iam aette prvectus Dianram, Oene fliam, in mtrimnium dxit; post tamen trs anns accidit ut puerum quendam, cui nmen erat Eunomus, cs occderit. Cum autem ms esset ut s quis hominem cs occdisset, in exsilium ret, Herculs cum uxre su fnibus ius cvittis exre mtrvit. Dum tamen iter faciunt, ad flmen quoddam pervnrunt in qu nllus pns erat; et dum quaerunt qunam mod flmen trnseant, accurrit centaurus Nessus, qu vitribus auxilium obtulit. Herculs igitur uxrem suam in tergum Ness imposuit; tum ipse flmen trnvit. Nessus autem paulum in aquam prgressus ad rpam subit revertbtur et Dianram auferre cnbtur. Quod cum animadvertisset Herculs, r graviter commtus arcum intendit et pectus Ness sagitt trnsfxit.


Nessus igitur sagitt Herculis trnsfxus morins hum iacbat; at n occsinem su ulcscend dmitteret, ita loctus est: "T, Dianra, verba morientis aud. S amrem mart tu cnservre vs, hunc sanguinem qu nunc pectore me effunditur sme ac repne; tum, s umquam in suspcinem tibi vnerit, vestem mart hc sanguine nficis." Haec loctus Nessus animam efflvit; Dianra autem nihil mal suspicta imperta fcit. Paul post Herculs bellum contr Eurytum, rgem Oechaliae, suscpit; et cum rgem ipsum cum flis interfcisset, Ioln ius fliam captvam scum redxit. Antequam tamen domum vnit, nvem ad Cnaeum prmunturium appulit, et in terram gressus ram cnstituit, ut Iov sacrificret. Dum tamen sacrificium parat, Licham comitem suum domum msit, qu vestem albam referret; ms enim erat apud antqus, dum sacrificia facerent, albam vestem gerere. At Dianra verita n Herculs amrem erg Ioln habret, vestem priusquam Lichae dedit, sanguine Ness nfcit.


Herculs nihil mal suspicns vestem quam Lichs attulerat statim induit; paul post tamen dolrem per omnia membra snsit, et quae causa esset ius re mgnopere mirbtur. Dolre paene exanimtus vestem dtrahere cntus est; illa tamen in corpore haesit, neque ll mod abscind potuit. Tum dmum Herculs quasi furre impulsus in montem Octam s contulit, et in rogum, quem summ celeritte exstrxit, s imposuit. Hc cum fcisset, es qu circumstbant rvit ut rogum quam celerrim succenderent. Omns di recsbant; tandem tamen pstor qudam ad misericordiam inductus gnem subdidit. Tum, dum omnia fm obscrantur, Herculs dns nbe vltus Iove in Olympum abreptus est.


The celebrated voyage of the Argonauts was brought about in this way. Pelias had expelled his brother Aeson from his kingdom in Thessaly, and had determined to take the life of Jason, the son of Aeson. Jason, however, escaped and grew up to manhood in another country. At last he returned to Thessaly; and Pelias, fearing that he might attempt to recover the kingdom, sent him to fetch the Golden Fleece from Colchis, supposing this to be an impossible feat. Jason with a band of heroes set sail in the ship Argo (called after Argus, its builder), and after many adventures reached Colchis. Here Aetes, king of Colchis, who was unwilling to give up the Fleece, set Jason to perform what seemed an impossible task, namely to plough a field with certain fire-breathing oxen, and then to sow it with dragon's teeth. Meda, however, the daughter of the king, assisted Jason by her skill in magic, first to perform the task appointed, and then to procure the Fleece. She then fled with Jason, and to delay the pursuit of her father, sacrificed her brother Absyrtus. After reaching Thessaly, Meda caused the death of Pelias and was expelled from the country with her husband. They removed to Corinth, and here Meda becoming jealous of Glauce, daughter of Creon, caused her death by means of a poisoned robe. She was afterward carried off in a chariot sent by the sun-god, and a little later Jason was accidentally killed.


Erant lim in Thessali duo frtrs, qurum alter Aesn, Pelis alter appellbtur. Aesn prm rgnum obtinuerat; at post paucs anns Pelis rgn cupiditte adductus nn modo frtrem suum expulit, sed etiam in anim habbat Isonem, Aesonis flium, interficere. Qudam tamen ex amcs Aesonis, ubi sententiam Peliae cgnvrunt, puerum tant percul ripere cnstiturunt. Noct igitur Isonem ex urbe abstulrunt, et cum poster di ad rgem rediissent, e renntivrunt puerum mortuum esse. Pelis cum hc audvisset, ets r vr mgnum gaudium percipibat, speciem tamen dolris praebuit et quae causa esset mortis quaesvit. Ill autem cum bene intellegerent dolrem ius falsum esse, nesci quam fbulam d morte puer finxrunt.


Post breve tempus Pelis, veritus n rgnum suum tant v et fraude occuptum mitteret, amcum quendam Delphs msit, qu rculum cnsuleret. Ille igitur quam celerrim Delphs s contulit et quam ob causam vnisset dmnstrvit. Respondit rculum nllum esse in praesenti perculum; monuit tamen Peliam ut s quis num calceum gerns venret, eum cavret. Post paucs anns accidit ut Pelis mgnum sacrificium factrus esset; nntis in omns parts dmserat et certam diem conveniend dxerat. Di cnstitt mgnus hominum numerus undique ex agrs convnit; in hs autem vnit etiam Isn, qu pueriti apud centaurum quendam habitverat. Dum tamen iter facit, num calces in trnseund nesci qu flmine msit.


Isn igitur cum calceum missum nll mod recipere posset, n pede nd in rgiam pervnit. Quem cum Pelis vdisset, subit timre adfectus est; intellxit enim hunc esse hominem quem rculum dmnstrvisset. Hc igitur cnsilium iniit. Rx erat qudam Aets, qu rgnum Colchidis ill tempore obtinbat. Huic commissum erat vellus illud aureum quod Phrixus lim ibi relquerat. Cnstituit igitur Pelis Ison negtium dare ut hc vellere potrtur; cum enim rs esset mgn percul, eum in itinere peritrum esse sprbat. Isonem igitur ad s arcessvit, et eum cohorttus quid fier vellet docuit. Ille ets intellegbat rem esse difficillimam, negtium libenter suscpit.


Cum tamen Colchis multrum dirum iter ab e loc abesset, slus Isn proficsc nluit. Dmsit igitur nntis in omns parts, qu causam itineris docrent et diem certam conveniend dcerent. Intere, postquam omnia quae sunt su ad armands nvs comportr iussit, negtium dedit Arg cuidam, qu summam scientiam nauticrum rrum habbat, ut nvem aedificret. In hs rbus circiter decem dis cnsmpt sunt; Argus enim, qu oper praeerat, tantam dligentiam adhibbat ut n nocturnum quidem tempus ad labrem intermitteret. Ad multitdinem hominum trnsportandam nvis paul erat ltior quam quibus in nostr mar t cnsuvimus, et ad vim tempesttum perferendam tta rbore facta est.


Intere is dis appetbat quem Isn per nntis dxerat, et ex omnibus reginibus Graeciae mult, qus aut re novits aut sps glriae movbat, undique convenibant. Trditum est autem in hc numer fuisse Herculem, d qu supr multa perscrpsimus, Orpheum, citharoedum praeclrissimum, Thseum, Castorem, multsque alis quorum nmina sunt ntissima. Ex hs Isn qus arbitrtus est ad omnia percula subeunda partissims esse, es ad numerum qunqugint dlgit et socis sibi adinxit; tum paucs dis commortus, ut ad omns css subsidia comparret, nvem ddxit, et tempesttem ad nvigandum idneam nactus mgn cum plaus omnium solvit.


Haud mult post Argonautae (ita enim appellbantur qu in ist nv vehbantur) nsulam quandam, nmine Cyzicum, attigrunt; et nv gress rge illus reginis hospiti except sunt. Paucs hrs ibi commort ad slis occsum rrsus solvrunt; sed postquam pauca mlia passuum prgress sunt, tanta tempests subit coorta est ut cursum tenre nn possent, et in eandem partem nsulae unde nper profect erant mgn cum percul dicerentur. Incolae tamen, cum nox esset obscra, Argonauts nn gnscbant, et nvem inimcam vnisse arbitrt arma rapurunt et es gred prohibbant. criter in ltore pgntum est, et rx ipse, qu cum alis dcucurrerat, ab Argonauts occsus est. Mox tamen, cum iam dlcsceret, snsrunt incolae s errre et arma abicrunt; Argonautae autem cum rgem occsum esse vidrent, mgnum dolrem percprunt.


Postrdi ius di Isn tempesttem satis idneam esse arbitrtus (summa enim tranquillits iam cnsecta erat), ancors sustulit, et pauca mlia passuum prgressus ante noctem Msiam attigit. Ibi paucs hrs in ancors exspectvit; nauts enim cgnverat aquae cpiam quam scum habrent iam dficere, quam ob causam qudam ex Argonauts in terram gress aquam quaerbant. Hrum in numer erat Hyls qudam, puer frm praestantissim. Qu dum fontem quaerit, comitibus paulum scesserat. Nymphae autem quae fontem colbant, cum iuvenem vdissent, e persudre cntae sunt ut scum manret; et cum ille negret s hc factrum esse, puerum v abstulrunt.

Comits ius postquam Hylam missum esse snsrunt, mgn dolre adfect di frstr quaerbant. Herculs autem et Polyphmus, qu vestgia puer longius sect erant, ubi tandem ad ltus redirunt, Isonem solvisse cgnvrunt.


Post haec Argonautae ad Thrciam cursum tenurunt, et postquam ad oppidum Salmydssum nvem appulrunt, in terram gress sunt. Ibi cum ab incols quaesssent quis rgnum ius reginis obtinret, certirs fact sunt Phneum quendam tum rgem esse. Cgnvrunt etiam hunc caecum esse et dr qudam supplici adfic, quod lim s crdlissimum in flis sus praebuisset. Cius supplic hc erat genus. Missa erant Iove mnstra quaedam speci horribil, quae capita virginum, corpora volucrum habbant. Hae volucrs, quae Harpiae appellbantur, Phne summam molestiam adferbant; quotins enim ille accubuerat, venibant et cibum appositum statim auferbant. Qu factum est ut haud multum abesset qun Phneus fam morertur.


Rs igitur male s habbat cum Argonautae nvem appulrunt. Phneus autem simul atque audvit es in sus fns gresss esse, mgnopere gvsus est. Scibat enim quantam opninem virttis Argonautae habrent, nec dubitbat qun sibi auxilium ferrent. Nntium igitur ad nvem msit, qu Isonem socisque ad rgiam vocret. E cum vnissent, Phneus dmnstrvit quant in percul suae rs essent, et prmsit s mgna praemia datrum esse, s ill remedium repperissent. Argonautae negtium libenter suscprunt, et ubi hra vnit, cum rge accuburunt; at simul ac cna apposita est, Harpiae cnculum intrvrunt et cibum auferre cnbantur. Argonautae prmum gladis volucrs petirunt; cum tamen vidrent hc nihil prdesse, Zts et Calais, qu ls erant nstrct, in era s sublevvrunt, ut dsuper impetum facerent. Quod cum snsissent Harpiae, re novitte perterritae statim aufgrunt, neque poste umquam redirunt.


Hc fact Phneus, ut pr tant benefici meritam grtiam referret, Ison dmnstrvit qu ratine Symplgads vtre posset. Symplgads autem duae erant rps ingent mgnitdine, quae Iove positae erant e cnsili, n quis ad Colchida pervenret. Hae parv intervll in mar natbant, et s quid in medium spatium vnerat, incrdibil celeritte concurrbant. Postquam igitur Phne doctus est quid faciendum esset, Isn sublts ancors nvem solvit, et ln vent prvectus mox ad Symplgads appropinquvit. Tum in prr stns columbam quam in man tenbat msit. Illa rct vi per medium spatium volvit, et priusquam rps cnflxrunt, incolumis vsit caud tantum miss. Tum rps utrimque discessrunt; antequam tamen rrsus concurrerent, Argonautae, bene intellegents omnem spem saltis in celeritte positam esse, summ v rms contendrunt et nvem incolumem perdxrunt. Hc fact ds grtis mxims grunt, qurum auxili tant percul rept essent; omns enim scibant nn sine auxili derum rem tam flciter vnisse.


Brev intermiss spati Argonautae ad flmen Phsim vnrunt, quod in fnibus Colchrum erat. Ibi cum nvem appulissent et in terram gress essent, statim ad rgem Aetem s contulrunt et ab e postulvrunt ut vellus aureum sibi trdertur. Ille cum audvisset quam ob causam Argonautae vnissent, r commtus est et di negbat s vellus trditrum esse. Tandem tamen, quod scibat Isonem nn sine auxili derum hc negtium suscpisse, mtt sententi prmsit s vellus trditrum, s Isn labrs dus difficillims prius perfcisset; et cum Isn dxisset s ad omnia percula subeunda partum esse, quid fier vellet ostendit. Prmum iungend erant duo taur speci horribil, qu flamms ex re dbant; tum hs incts ager qudam arandus erat et dents dracnis serend. Hs audts Isn ets rem esse summ percul intellegbat, tamen, n hanc occsinem re bene gerendae mitteret, negtium suscpit.


Mda, rgis flia, Isonem adamvit, et ubi audvit eum tantum perculum subitrum esse, rem aegr ferbat. Intellegbat enim patrem suum hunc labrem prposuisse e ips cnsili, ut Isn morertur. Quae cum ita essent, Mda, quae summam scientiam medicnae habbat, hc cnsilium iniit. Medi nocte nsciente patre ex urbe vsit, et postquam in monts fnitims vnit, herbs qusdam carpsit; tum sc express unguentum parvit quod v su corpus aleret nervsque cnfrmret. Hc fact Ison unguentum dedit; praecpit autem ut e di qu ist labrs cnficiend essent corpus suum et arma mne oblineret. Isn ets paene omnibus hominibus mgnitdine et vribus corporis antecellbat (vta enim omnis in vntinibus atque in studi re mlitris cnsmbtur), tamen hc cnsilium nn neglegendum esse cnsbat.


Ubi is dis vnit quem rx ad arandum agrum dxerat, Isn ort lce cum socis ad locum cnstittum s contulit. Ibi stabulum ingns repperit, in qu taur erant incls; tum ports aperts taurs in lcem trxit, et summ cum difficultte iugum imposuit. At Aets cum vidret taurs nihil contr Isonem valre, mgnopere mrtus est; nescibat enim fliam suam auxilium e dedisse. Tum Isn omnibus aspicientibus agrum arre coepit, qu in r tantam dligentiam praebuit ut ante merdiem ttum opus cnfcerit. Hc fact ad locum ubi rx sedbat adiit et dents dracnis postulvit; qus ubi accpit, in agrum quem arverat mgn cum dligenti sparsit. Hrum autem dentium ntra erat tlis ut in e loc ubi sments factae essent vir armt mr qudam mod ggnerentur.


Nndum tamen Isn ttum opus cnfcerat; imperverat enim e Aets ut armts virs qu dentibus ggnerentur slus interficeret. Postquam igitur omns dents in agrum sparsit, Isn lassitdine exanimtus quit s trdidit, dum vir ist ggnerentur. Paucs hrs dormibat, sub vesperum tamen somn subit excittus rem ita vnisse ut praedictum esset cgnvit; nam in omnibus agr partibus vir ingent mgnitdine corporis gladis galesque armt mrum in modum terr oribantur. Hc cgnit Isn cnsilium quod dedisset Mda nn omittendum esse putbat. Saxum igitur ingns (ita enim Mda praecperat) in medis virs conicit. Ill undique ad locum concurrrunt, et cum quisque sibi id saxum nesci cr habre vellet, mgna contrversia orta est. Mox stricts gladis inter s pgnre coeprunt, et cum hc mod plrim occs essent, reliqu vulneribus cnfect Isone nll negti interfect sunt.


Rx Aets ubi Isonem labrem prpositum cnfcisse cgnvit, r graviter commtus est; id enim per dolum factum esse intellegbat; nec dubitbat qun Mda e auxilium tulisset. Mda autem cum intellegeret s in mgn fore percul s in rgi manret, fug saltem petere cnstituit. Omnibus rbus igitur ad fugam parts medi nocte nsciente patre cum frtre Absyrt vsit, et quam celerrim ad locum ubi Arg subducta erat s contulit. E cum vnisset, ad peds Isonis s pricit, et mults cum lacrims eum obsecrvit n in tant discrmine mulierem dsereret quae e tantum prfuisset. Ille quod memori tenbat s per ius auxilium mgn percul vsisse, libenter eam excpit, et postquam causam veniend audvit, horttus est n patris ram timret. Prmsit autem s quam prmum eam in nv su vectrum.


Postrdi ius di Isn cum socis sus ort lce nvem ddxit, et tempesttem idneam nact ad eum locum rms contendrunt, qu in loc Mda vellus cltum esse dmnstrbat. Cum e vnissent, Isn in terram gressus est, et socis ad mare relicts, qu praesidi nv essent, ipse cum Md in silvs s contulit. Pauca mlia passuum per silvam prgressus vellus quod quaerbat ex arbore suspnsum vdit. Id tamen auferre erat summae difficulttis; nn modo enim locus ipse gregi et ntr et arte erat mntus, sed etiam drac qudam speci terribil arborem custdibat. Tum Mda, quae, ut supr dmnstrvimus, medicnae summam scientiam habuit, rmum quem d arbore proxim dripuerat venn nfcit. Hc fact ad locum appropinquvit, et dracnem, qu faucibus aperts ius adventum exspectbat, venn sparsit; deinde, dum drac somn oppressus dormit, Isn vellus aureum d arbore dripuit et cum Md quam celerrim pedem rettulit.


Dum autem ea geruntur, Argonautae, qu ad mare relict erant, nxi anim reditum Isonis exspectbant; id enim negtium summ esse percul intellegbant. Postquam igitur ad occsum slis frstr exspectvrunt, d ius salte dsprre coeprunt, nec dubitbant qun aliqu csus accidisset. Quae cum ita essent, mtrandum sibi cnsurunt, ut duc auxilium ferrent; sed dum proficsc parant, lmen quoddam subit cnspiciunt mrum in modum intr silvs refulgns, et mgnopere mrt quae causa esset ius re ad locum concurrunt. Qu cum vnissent, Ison et Mdae advenientibus occurrrunt, et vellus aureum lminis ius causam esse cgnvrunt. Omn timre sublt mgn cum gaudi ducem suum excprunt, et ds grtis mxims grunt quod rs tam flciter vnisset.


Hs rbus gests omns sine mor nvem rrsus cnscendrunt, et sublts ancors prm vigili solvrunt; neque enim satis ttum esse arbitrt sunt in e loc manre. At rx Aets, qu iam ante inimc in es fuerat anim, ubi cgnvit fliam suam nn modo ad Argonauts s recpisse sed etiam ad vellus auferendum auxilium tulisse, hc dolre gravius exrsit. Nvem longam quam celerrim ddc iussit, et mlitibus imposits fugients nsectus est. Argonautae, qu rem in discrmine esse bene scibant, omnibus vribus rms contendbant; cum tamen nvis qu vehbantur ingent esset mgnitdine, nn edem celeritte qu Colch prgred poterant. Qu factum est ut minimum abesset qun Colchs sequentibus caperentur, neque enim longius intererat quam qu tlum adic posset. At Mda cum vdisset qu in loc rs essent, paene omn sp dposit nfandum hc cnsilium cpit.


Erat in nv Argonautrum flius qudam rgis Aetae, nmine Absyrtus, quem, ut supr dmnstrvimus, Mda ex urbe fugins scum abdxerat. Hunc puerum Mda interficere cnstituit e cnsili, ut membrs ius in mare coniects cursum Colchrum impedret; cert enim scibat Aetem, cum membra fl vdisset, nn longius prsectrum esse. Neque opni Mdam fefellit, omnia enim ita vnrunt ut sprverat. Aets ubi prmum membra vdit, ad ea conligenda nvem tenr iussit. Dum tamen ea geruntur, Argonautae nn intermiss rmigand labre mox cnspect hostium auferbantur, neque prius fugere dstitrunt quam ad flmen ridanum pervnrunt. Aets nihil sibi prfutrum esse arbitrtus s longius prgressus esset, anim dmiss domum revertit, ut fl corpus ad sepultram daret.


Tandem post multa percula Isn in eundem locum pervnit unde profectus erat. Tum nv gressus ad rgem Peliam, qu rgnum adhc obtinbat, statim s contulit, et vellere aure mnstrt ab e postulvit ut rgnum sibi trdertur; Pelis enim pollicitus erat, s Isn vellus rettulisset, s rgnum e trditrum. Postquam Isn quid fier vellet ostendit, Pelis prm nihil respondit, sed di in edem trstiti tacitus permnsit; tandem ita loctus est: "Vids m aette iam esse cnfectum, neque dubium est qun dis suprmus mihi appropinquet. Liceat igitur mihi, dum vvam, hc rgnum obtinre; cum autem tandem dcesser, t mihi succds." Hc rtine adductus Isn respondit s id factrum quod ille rogsset.


Hs rbus cgnits Mda rem aegr tulit, et rgn cupiditte adducta mortem rg per dolum nferre cnstituit. Hc cnstitt ad flis rgis vnit atque ita locta est: "Vidtis patrem vestrum aette iam esse cnfectum neque ad labrem rgnand perferendum satis valre. Vultisne eum rrsus iuvenem fier?" Tum fliae rgis ita respondrunt: "Num hc fier potest? Quis enim umquam sene iuvenis factus est?" At Mda respondit: "M medicnae summam habre scientiam sctis. Nunc igitur vbis dmnstrb qu mod haec rs fier possit." Postquam fnem loquend fcit, arietem aette iam cnfectum interfcit et membra ius in vse ane posuit, atque gn supposit in aquam herbs qusdam infdit. Tum, dum aqua effervsceret, carmen magicum cantbat. Mox aris vse exsiluit et vribus refects per agrs currbat.


Dum fliae rgis hc mrculum stupents intuentur, Mda ita locta est: "Vidtis quantum valeat medicna. Vs igitur, s vultis patrem vestrum in adulscentiam redcere, id quod fc ipsae facitis. Vs patris membra in vs conicite; ego herbs magics praebb." Quod ubi audtum est, fliae rgis cnsilium quod dedisset Mda nn omittendum putvrunt. Patrem igitur Peliam necvrunt et membra ius in vs aneum conicrunt; nihil autem dubitbant qun hc mxim e prfutrum esset. At rs omnn aliter vnit ac sprverant, Mda enim nn esdem herbs dedit quibus ipsa sa erat. Itaque postquam di frstr exspectvrunt, patrem suum r vr mortuum esse intellxrunt. Hs rbus gests Mda s cum coniuge su rgnum acceptram esse sprbat; sed cvs cum intellegerent qu mod Pelis periisset, tantum scelus aegr tulrunt. Itaque Isone et Md rgn expulss Acastum rgem crevrunt.


Isn et Mda Thessali expuls ad urbem Corinthum vnrunt, cius urbis Cren qudam rgnum tum obtinbat. Erat autem Creont flia na, nmine Glauc. Quam cum vdisset, Isn cnstituit Mdae uxr suae nntium mittere e cnsili, ut Glaucn in mtrimnium dceret. At Mda ubi intellxit quae ille in anim habret, r graviter commta ire irand cnfrmvit s tantam iniriam ultram. Hc igitur cnsilium cpit. Vestem parvit summ arte textam et varis colribus nfectam; hanc mortifer qudam venn tinxit, cius vs tlis erat ut s quis eam vestem induisset, corpus ius quasi gn rertur. Hc fact vestem ad Glaucn msit; illa autem nihil mal suspicns dnum libenter accpit, et vestem novam mre fminrum statim induit.


Vix vestem induerat Glauc cum dolrem gravem per omnia membra snsit, et paul post crdl crucit adfecta vt excessit. Hs rbus gests Mda furre atque menti impulsa flis sus necvit; tum mgnum sibi fore perculum arbitrta s in Thessali manret, ex e regine fugere cnstituit. Hc cnstitt slem rvit ut in tant percul auxilium sibi praebret. Sl autem hs precibus commtus currum msit cui erant inct dracns ls nstrct. Mda nn omittendam tantam occsinem arbitrta currum ascendit, itaque per era vecta incolumis ad urbem Athns pervnit. Isn ipse brev tempore mr mod occsus est. Accidit sve cs sve cnsili derum ut sub umbr nvis suae, quae in ltus subducta erat, dormret. Mox nvis, quae adhc rcta steterat, in eam partem ubi Isn iacbat subit dlapsa virum nflcem oppressit.


Ulysses, a famous Greek hero, took a prominent part in the long siege of Troy. After the fall of the city, he set out with his followers on his homeward voyage to Ithaca, an island of which he was king; but being driven out of his course by northerly winds, he was compelled to touch at the country of the Lotus-eaters, who are supposed to have lived on the north coast of Africa. Some of his comrades were so delighted with the lotus fruit that they wished to remain in the country, but Ulysses compelled them to embark again and continued his voyage. He next came to the island of Sicily, and fell into the hands of the giant Polyphmus, one of the Cyclpes. After several of his comrades had been killed by this monster, Ulysses made his escape by stratagem and reached the country of the winds. Here he received the help of Aeolus, king of the winds, and having set sail again, arrived within sight of Ithaca; but owing to the folly of his companions, the winds became suddenly adverse and he was again driven back. He then touched at an island which was the home of Circe, a powerful enchantress, who exercised her charms on his companions and turned them into swine. By the help of the god Mercury, Ulysses not only escaped this fate himself, but also forced Circe to restore her victims to human shape. After staying a year with Circe, he again set out and eventually reached his home.


Urbem Triam Graecs decem anns obsessam esse satis cnstat; d hc enim bell Homrus, mximus potrum Graecrum, liadem opus ntissimum scrpsit. Tri tandem per nsidis capt, Graec long bell fess domum redre mtrvrunt. Omnibus rbus igitur ad profectinem parts nvs ddxrunt, et tempesttem idneam nact mgn cum gaudi solvrunt. Erat inter prms Graecrum Ulixs qudam, vir summae virttis ac prdentiae, quem dcunt nnnll dolum istum excgitsse qu Triam captam esse cnstat. Hc rgnum nsulae Ithacae obtinuerat, et paul antequam cum reliqus Graecs ad bellum profectus est, puellam frmsissimam, nmine Pnelopn, in mtrimnium dxerat. Nunc igitur cum iam decem anns quasi in exsili cnsmpsisset, mgn cupiditte patriae et uxris videndae rdbat.


Postquam tamen pauca mlia passuum ltore Triae progress sunt, tanta tempests subit coorta est ut nlla nvium cursum tenre posset, sed aliae alis in parts disicerentur. Nvis autem qu ipse Ulixs vehbtur v tempesttis ad merdiem dlta decim di ad ltus Libyae appulsa est. Ancors iacts Ulixs cnstituit nnnlls socis in terram expnere, qu aquam ad nvem referrent et qulis esset ntra ius reginis cgnscerent. H igitur nv gress imperta facere parbant. Dum tamen fontem quaerunt, quibusdam ex incols obviam fact ab is hospiti accept sunt. Accidit autem ut mior pars vcts erum hominum in mr qudam frct quem ltum appellbant cnsisteret. Quam cum Graec gustssent, patriae et socirum statim oblt cnfrmvrunt s semper in e terr mnsrs, ut dulc ill cib in perpetuum vscerentur.


Ulixs cum ab hr septim ad vesperum exspectsset, veritus n soci su in percul versrentur, nnnlls reliqus msit, ut quae causa esset morae cgnscerent. H igitur in terram exposit ad vcum qu nn long aberat s contulrunt; qu cum vnissent, socis sus quasi vn bris repperrunt. Tum ubi causam veniend docurunt, is persudre cnbantur ut scum ad nvem redrent. Ill tamen resistere ac man s dfendere coeprunt, saepe clmitants s numquam ex e loc abitrs. Quae cum ita essent, nnti r nfect ad Ulixem redirunt. Hs rbus cgnits ipse cum omnibus qu in nv relict erant ad locum vnit; et socis sus frstr horttus ut su sponte redrent, manibus erum post terga vincts invts ad nvem reportvit. Tum ancors sublts quam celerrim port solvit.


Postquam e tt nocte rms contendrunt, postrdi ad terram gntam nvem appulrunt. Tum, quod ntram ius reginis gnrbat, ipse Ulixs cum duodecim socis in terram gressus loca explrre cnstituit. Paulum ltore prgress ad spluncam ingentem pervnrunt, quam habitr snsrunt; ius enim introitum et ntr loc et man mntum esse animadvertrunt. Mox, ets intellegbant s nn sine percul id factrs, spluncam intrvrunt; quod cum fcissent, mgnam cpiam lactis in vss ingentibus conditam invnrunt. Dum tamen mrantur quis in e sde habitret, sonitum terribilem audvrunt, et oculs ad portam torts mnstrum horribile vdrunt, hmn quidem speci et figr, sed ingent mgnitdine corporis. Cum autem animadvertissent mnstrum num oculum tantum habre in medi fronte positum, intellxrunt hunc esse num Cyclpibus, d quibus fmam iam accperant.


Cyclps autem pstrs erant qudam qu nsulam Siciliam et praecipu montem Aetnam incolbant; ibi enim Volcnus, praeses fabrrum et gnis repertor, cius serv Cyclps erant, officnam suam habbat.

Graec igitur simul ac mnstrum vdrunt, terrre paene exanimt in interirem partem spluncae refgrunt et s ibi abdere cnbantur. Polyphmus autem (sc enim Cyclps appellbtur) pecus suum in spluncam compulit; deinde, cum sax ingent portam obstrxisset, gnem in medi splunc fcit. Hc fact, ocul omnia perlstrbat, et cum snsisset homins in interire parte spluncae esse abdits, mgn vce exclmvit: "Qu homins estis? Merctrs an latrns?" Tum Ulixs respondit s neque merctrs esse neque praedand caus vnisse; sed Tri redeunts v tempesttum rct curs dpulss esse. rvit etiam ut sibi sine iniri abre licret. Tum Polyphmus quaesvit ubi esset nvis qu vect essent; sed Ulixs cum sibi mxim praecavendum esse bene intellegeret, respondit nvem suam in rps coniectam omnn frctam esse. Polyphmus autem nll respns dat duo socis man corripuit, et membrs erum dvulss carnem dvorre coepit.


Dum haec geruntur, Graecrum anims tantus terror occupvit ut n vcem quidem dere possent, sed omn sp saltis dposit mortem praesentem exspectrent. Polyphmus, postquam fams hc tam horribil cn dpulsa est, hum prstrtus somn s dedit. Quod cum vdisset Ulixs, tantam occsinem re gerendae nn omittendam arbitrtus, in e erat ut pectus mnstr gladi trnsfgeret. Cum tamen nihil temer agendum exstimret, cnstituit explrre, antequam hc faceret, qu ratine ex splunc vdere possent. At cum saxum animadvertisset qu introitus obstrctus erat, nihil sibi prfutrum intellxit s Polyphmum interfcisset. Tanta enim erat ius sax mgnitd ut n decem quidem hominibus movr posset. Quae cum ita essent, Ulixs hc cnt dstitit et ad socis rediit; qu cum intellxissent qu in loc rs essent, nll sp saltis oblt d fortns sus dsprre coeprunt. Ille tamen n anims dmitterent vehementer horttus est; dmnstrvit s iam ante mults et mgns perculs vsisse, neque dubium esse qun in tant discrmine d auxilium ltr essent.


Ort lce Polyphmus iam somn excittus idem quod hestern di fcit; correpts enim dubus reliqus virs carnem erum sine mor dvorvit. Tum, cum saxum mvisset, ipse cum pecore su ex splunc prgressus est; quod cum Graec vidrent, mgnam in spem s post paulum vsrs vnrunt. Mox tamen ab hc sp repuls sunt; nam Polyphmus, postquam omns ovs exirunt, saxum in locum restituit. Reliqu omn sp saltis dposit lments lacrimsque s ddidrunt; Ulixs vr, qu, ut supr dmnstrvimus, vir mgn fuit cnsil, ets intellegbat rem in discrmine esse, nndum omnn dsprbat. Tandem, postquam di haec tt anim cgitvit, hc cnsilium cpit. lgns quae in splunc reposita erant plum mgnum dlgit. Hunc summ cum dligenti praeactum fcit; tum, postquam socis quid fier vellet ostendit, reditum Polyphm exspectbat.


Sub vesperum Polyphmus ad spluncam rediit, et edem mod qu ante cnvit. Tum Ulixs trem vn prmpsit, quem forte (id quod e erat salt) scum attulerat; et postquam mgnum pculum vn complvit, mnstrum ad bibendum prvocvit. Polyphmus, qu numquam ante vnum gustverat, ttum pculum statim exhausit; quod cum fcisset, tantam volupttem percpit ut iterum et tertium pculum replr iusserit. Tum, cum quaesvisset qu nmine Ulixs appellrtur, ille respondit s Nminem appellar; quod cum audvisset, Polyphmus ita loctus est: "Hanc, tibi grtiam pr tant benefici referam; t postrmum omnium dvorb." Hc cum dxisset, cib vnque gravis recubuit et brev tempore somn oppressus est. Tum Ulixs socis convocts, "Habmus," inquit, "quam petiimus faculttem; n igitur tantam occsinem re gerendae omittmus."


Hc rtine habit, postquam extrmum plum gn calefcit, oculum Polyphm dormientis fervent lgn perfdit; qu fact omns in dverss spluncae parts s abdidrunt. At ille subit ill dolre ocul somn excittus clmrem terribilem sustulit, et dum per spluncam errat, Ulixem man prehendere cnbtur; cum tamen iam omnn caecus esset, nll mod hc efficere potuit. Intere reliqu Cyclps clmre audt undique ad spluncam convnrunt, et ad introitum adstants quid Polyphmus ageret quaesvrunt, et quam ob causam tantum clmrem sustulisset. Ille respondit s graviter vulnertum esse et mgn dolre adfic. Cum tamen poste quaesvissent quis e vim intulisset, respondit ille Nminem id fcisse; quibus rbus audts nus Cyclpibus: "At s nm," inquit, "t vulnervit, haud dubium est qun cnsili derum, quibus resistere nec possumus nec volumus, hc supplici adficiris." Hc cum dxisset, abirunt Cyclps eum in nsniam incidisse arbitrt.


Polyphmus ubi socis sus abiisse snsit, furre atque menti impulsus Ulixem iterum quaerere coepit; tandem cum portam invnisset, saxum qu obstrcta erat mvit, ut pecus in agrs exret. Tum ipse in introit cnsdit, et ut quaeque ovis ad hunc locum vnerat, ius tergum manibus trctbat, n vir inter ovs exre possent. Quod cum animadvertisset Ulixs, intellxit omnem spem saltis in dol magis quam in virtte pn. Itaque hc cnsilium iniit. Prmum trs qus vidit pinguissims ex ovibus dlgit, qus cum inter s viminibus coninxisset, num ex socis sus ventribus erum ita subicit ut omnn latret; deinde ovs hominem scum ferents ad portam git. Id accidit quod fore suspictus erat. Polyphmus enim postquam terga ovium manibus trctvit, es praeterre passus est. Ulixs ubi rem tam flciter vnisse vdit, omns socis sus ex rdine edem mod msit; qu fact ipse novissimus vsit.


Is rbus ita cnfects, Ulixs veritus n Polyphmus fraudem sentret, cum socis quam celerrim ad ltus contendit; qu cum vnissent, ab is qu nv praesidi relict erant mgn cum laetiti except sunt. H enim cum nxis anims iam trs dis continus reditum erum exspectvissent, es in aliquod perculum mgnum incidisse (id quidem quod erat) suspict, ips auxiliand caus gred parbant. Tum Ulixs nn satis ttum arbitrtus in e loc manre, quam celerrim profissc cnstituit. Iussit igitur omns nvem cnscendere, et ancors sublts paulum ltore in altum prvectus est. Tum mgn vce exclmvit: "T, Polyphme, qu ira hospit spernis, istam et dbitam poenam immnittis tuae solvist." Hc vce audt Polyphmus r vehementer commtus ad mare s contulit, et ubi nvem paulum ltore remtam esse intellxit, saxum ingns man correptum in eam partem conicit unde vcem venre snsit. Graec autem, ets nn multum fuit qun submergerentur, nll damn accept cursum tenurunt.


Pauca mlia passuum ab e loc prgressus Ulixs ad nsulam Aeoliam nvem appulit. Haec patria erat ventrum,

"Hc vst rx Aeolus antr luctants vents tempesttsque sonrs imperi premit ac vincls et carcere frnat."

Ibi rx ipse Graecs hospiti excpit, atque is persusit ut ad recuperands vrs paucs dis in e regine commorrentur. Septim di cum soci labribus s recpissent, Ulixs, n ann tempore nvigtine excldertur, sibi sine mor proficscendum statuit. Tum Aeolus, qu scibat Ulixem cupidissimum esse patriae videndae, e iam profectr mgnum saccum cori cnfectum dedit, in qu vents omns praeter num inclserat. Zephyrum tantum solverat, quod ille ventus ab nsul Aeoli ad Ithacam nvigant est secundus. Ulixs hc dnum libenter accpit, et grtis pr tant benefici cts saccum ad mlum adligvit. Tum omnibus rbus ad profectinem parts merdin fer tempore port solvit.


Novem dis secundissim vent cursum tenurunt, iamque in cnspectum patriae suae vnerant, cum Ulixs lassitdine cnfectus (ipse enim gubernbat) ad quitem capiendam recubuit. At soci, qu iam ddum mrbantur quid in ill sacc inclsum esset, cum ducem somn oppressum vidrent, tantam occsinem nn omittendam arbitrt sunt; crdbant enim aurum et argentum ibi esse clta. Itaque sp lucr adduct saccum sine mor solvrunt, qu fact vent

"velut gmine fact qu data porta ruunt, et terrs turbine perflant."

Hc tanta tempests subit coorta est ut ill cursum tenre nn possent sed in eandem partem unde erant profect referrentur. Ulixs somn excittus qu in loc rs esset statim intellxit; saccum soltum, Ithacam post tergum relictam vdit. Tum vr r vehementer exrsit socisque obirgbat quod cupiditte pecniae adduct spem patriae videndae pricissent.


Brev spati intermiss Graec nsulae cuidam appropinquvrunt in qu Circ, flia Slis, habitbat. Qu cum nvem appulisset, Ulixs in terram frmentand caus grediendum esse statuit; nam cgnverat frmentum quod in nv habrent iam dficere. Socis igitur ad s convocts qu in loc rs esset et quid fier vellet ostendit. Cum tamen omns memori tenrent quam crdl morte nect essent i qu nper nv gress essent, nm repertus est qu hc negtium suscipere vellet. Quae cum ita essent, rs ad contrversiam dducta est. Tandem Ulixs cnsns omnium socis in dus parts dvsit, qurum alter Eurylochus, vir summae virttis, alter ipse praeesse. Tum h inter s sortt sunt uter in terram gredertur. Hc fact, Euryloch sorte vnit ut cum dubus et vgint socis rem susciperet.


Hs rbus ita cnstittis i qu sortt erant in interirem partem nsulae profect sunt. Tantus tamen timor anims erum occupverat ut nihil dubitrent qun mort obviam rent. Vix quidem poterant i qu in nv relict erant lacrims tenre; crdbant enim s socis sus numquam post hc tempus vsrs. Ill autem aliquantum itineris prgress ad vllam quandam pervnrunt summ mgnificenti aedifictam, cius ad stium cum adiissent, cantum dulcissimum audvrunt. Tanta autem fuit ius vcis dulcd ut nll mod retinr possent qun inuam pulsrent. Hc fact ipsa Circ fors exiit, et summ cum bengnitte omns in hospitium invtvit. Eurylochus nsidis sibi comparr suspictus fors exspectre cnstituit, sed reliqu re novitte adduct intrvrunt. Cnam mgnificam omnibus rbus nstrctam invnrunt et iss dominae libentissim accuburunt. At Circ vnum quod serv apposurunt medicment qudam miscuerat; quod cum Graec bibissent, grav somn subit oppress sunt.


Tum Circ, quae artis magicae summam scientiam habbat, bacul aure quod gerbat capita erum tetigit; qu fact omns in porcs subit convers sunt. Intere Eurylochus gnrus quid in aedibus agertur ad stium sedbat; postquam tamen ad slis occsum nxi anim et sollicit exspectvit, slus ad nvem regred cnstituit. E cum vnisset, sollicitdine ac timre tam perturbtus fuit ut quae vdisset vix dlcid nrrre posset. Ulixs autem satis intellxit socis sus in percul versr, et gladi corrept Euryloch impervit ut sine mor viam ad istam domum dmnstrret. Ille tamen mults cum lacrims Ulixem complexus obsecrre coepit n in tantum perculum s committeret; s quid gravius e accidisset, omnium saltem in summ discrmine futram. Ulixs autem respondit s nminem invtum scum adductrum; e licre, s mllet, in nv manre; s ipsum sine ll praesidi rem susceptrum. Hc cum mgn vce dxisset, nv dsiluit et nll sequente slus in viam s dedit.


Aliquantum itineris prgressus ad vllam mgnificam pervnit, quam cum oculs perlstrsset, statim intrre statuit; intellxit enim hanc esse eandem domum d qu Eurylochus mentinem fcisset. At cum in e esset ut lmen intrret, subit e obviam stetit adulscns frm pulcherrim aureum baculum gerns. Hc Ulixem iam domum intrantem man corripuit et, "Qu ruis?" inquit. "Nnne scs hanc esse Circs domum? Hc incls sunt amc tu ex hmn speci in porcs convers. Num vs ipse in eandem calamittem venre?" Ulixs simul ac vcem audvit, deum Mercurium gnvit; nlls tamen precibus ab nstitt cnsili dterrr potuit. Quod cum Mercurius snsisset, herbam quandam e dedit, quam contr carmina multum valre dcbat. "Hanc cape," inquit, "et ubi Circ t bacul tetigerit, t strict gladi impetum in eam vid ut facis." Mercurius postquam fnem loquend fcit,

"mortls vss medi sermne relquit, et procul in tenuem ex oculs vnuit auram."


Brev intermiss spati Ulixs ad omnia percula subeunda partus inuam pulsvit, et foribus patefacts ab ips Circ bengn exceptus est. Omnia edem mod atque ante facta sunt. Cnam mgnific nstrctam vdit et accumbere issus est. Mox, ubi fams cib dpulsa est, Circ pculum aureum vn repltum Ulix dedit. Ille ets suspictus est vennum sibi partum esse, pculum exhausit; qu fact Circ postquam caput ius bacul tetigit, ea verba locta est quibus socis ius ante in porcs converterat. Rs tamen omnn aliter vnit atque illa sprverat. Tanta enim vs erat ius herbae quam Ulix Mercurius dederat ut neque vennum neque verba quicquam efficere possent. Ulixs autem, ut e praeceptum erat, gladi strict impetum in eam fcit et mortem minitbtur. Circ cum artem suam nihil valre snsisset, mults cum lacrims eum obsecrre coepit n sibi vtam adimeret.


Ulixs autem ubi snsit eam timre perterritam esse, postulvit ut socis sus sine mor in hmnam speciem redceret (certior enim factus erat de Mercuri es in porcs converss esse); nisi id factum esset, s dbits poens smptrum ostendit. Circ hs rbus graviter commta e ad peds s pricit, et mults cum lacrims ire irand cnfrmvit s quae ille impersset omnia factram. Tum porcs in trium immitt iussit. Ill dat sgn inrurunt, et cum ducem suum gnvissent, mgn dolre adfect sunt quod nll mod eum d rbus sus certirem facere poterant. Circ tamen unguent qudam corpora erum nxit; qu fact sunt omns statim in hmnam speciem reduct. Mgn cum gaudi Ulixs sus amcs gnvit, et nntium ad ltus msit, qu reliqus Graecs socis recepts esse dceret. Ill autem hs rbus cgnits statim ad domum Circaeam s contulrunt; qu cum vnissent, nivers laetitiae s ddidrunt.


Postrdi ius di Ulixs ex hc nsul quam celerrim discdere in anim habbat. Circ tamen cum haec cgnvisset, ex odi ad amrem conversa omnibus precibus eum rre et obtestr coepit ut paucs dis apud s morrtur; qu r tandem impetrt tanta beneficia in eum contulit ut facile e persusum sit ut ditius manret. Postquam tamen ttum annum apud Circn cnsmpserat, Ulixs mgn dsderi patriae suae mtus est. Socis igitur ad s convocts quid in anim habret ostendit. Ubi tamen ad ltus dscendit, nvem suam tempesttibus tam adflctam invnit ut ad nvigandum paene intilis esset. Hc r cgnit omnia quae ad nvs reficiends su essent comparr iussit, qu in r tantam dligentiam omns adhibbant ut ante tertium diem opus perfcerint. At Circ ubi omnia ad profectinem parta esse vdit, rem aegr ferbat et Ulixem vehementer obsecrbat ut e cnsili dsisteret. Ille tamen, n ann tempore a nvigtine excldertur, mtrandum sibi exstimvit, et tempesttem idneam nactus nvem solvit. Multa quidem percula Ulix subeunda erant antequam in patriam suam pervenret, quae tamen hc loc longum est perscrbere.



The numbers refer to the page of text and the line on the page respectively.

3.6. Dana. Many proper names in this book are words borrowed by Latin from Greek, and have forms not given in the regular Latin declensions. It will not be necessary to learn the declension of such words.

7. enim. This word commonly stands second in its clause.

8. turbbat. Notice that this verb and dormibat below are in the imperfect tense to denote a state of things existing at the past time indicated by territa est.

autem. This word has the same peculiarity of position as enim; so also igitur, which occurs in line 11.

12. Serphum. Notice that Latin says 'the island Seriphos,' but English more often 'the island of Seriphos.'

13. appulsa est. Postquam is regularly followed by the perfect or present indicative, but the English translation usually requires the pluperfect.

15. qudam. Qudam means 'certain' as applied to some person or thing not fully described, while certus means 'certain' in the sense of 'determined.' 'sure,'

ad domum. This means 'to the house'; 'to be brought home' would be domum addc, without the preposition.

16. Ille is often used, as here, when the subject is changed to a person mentioned in the preceding sentence. In this use it is to be translated 'he.'

18. benefici. See the derivation of this word in the vocabulary.

20. mults anns. Duration of time is regularly expressed in the accusative case.

22. eam. Latin has no pronoun of the third person, and is often takes the place of one; it is then to be translated 'he,' 'she,' 'it,' 'they,' according to its form.

25. haec. The literal translation would be 'these things,' but we must say 'thus' or 'as follows.'

4. 1. es. With iam ddum and similar expressions of duration, the present indicative is often used to denote an action or state begun in the past but continuing in the present. The English equivalent is the perfect.

hc, is not the pronoun, but an adverb.

2. mihi. This dative may be translated 'for me.' How would 'to me' with a verb of motion be put?

3. refer. Dc, dc, faci, and fer have the imperative forms dc, dc, fac, and fer, instead of dce, etc.

1  2  3     Next Part
Home - Random Browse